Агт араа авхуулсны дараа эхний 24 цагт юуг анхаарах вэ?

Шүд авсан нүхэнд цусны бөөм үүсдэг. Энэ бөөм доорх яс, мэдрэлийг хамгаалж, шинэ эд ургах суурь болдог. Тиймээс эхний өдрийн бүх зөвлөмж энэ бөөмийг хөдөлгөхгүй байхад чиглэдэг.

1. Самбайг хазаж байх

   Эмчийн тавьсан самбайг 30–60 орчим минут тогтвортой хазаж байх нь цус тогтоход тусалдаг. Самбайг дахин дахин авч шалгах нь бөөм үүсэхэд саад болдог.

2. Хүйтэн жин тавих

   Нимгэн алчуурт ороосон хүйтэн жинг хацрын гаднаас 15–20 минутаар, завсарлагатай тавих нь хавдрыг багасгадаг. Мөсийг арьсанд шууд хүргэхгүй байх нь зүйтэй.

3. Нулимахгүй, зайлахгүй байх

   Эхний 24 цагт нулимах, амаа хүчтэй зайлах үед бөөм ховхорч болзошгүй. Шүлсээ залгих нь илүү аюулгүй.

4. Мэдээ алдуулалтад болгоомжтой байх

   Уруул, хацар мэдээгүй байх үед хазаж гэмтээх, халуун зүйлд түлэгдэх эрсдэлтэй. Мэдээ бүрэн гартал хоол идэхгүй хүлээх нь зүйтэй.

5. Эмийг зааврын дагуу уух

   Эмчийн бичиж өгсөн өвдөлт намдаах болон бусад эмийг зааврын дагуу уух нь чухал. Антибиотик бичсэн бол бие сайжирсан ч бүрэн дуусгах шаардлагатай.

6. Толгойгоо өндөрлөж амрах

   Тухайн өдөр хүнд ажил хийхгүй амрах нь зүйтэй. Унтахдаа нэмэлт дэр тавьж толгойгоо өндөрлөх нь хаван, цус гоожихыг багасгадаг.

Агт араа авсны дараа өвдөх, хавдах нь хэвийн үү?

Тодорхой хэмжээнд хэвийн. Ялангуяа буйлыг нээж, ясны хэсгийг авч гаргасан саатсан агт араа авхуулсны дараа хаван, өвдөлт илүү мэдрэгддэг. Гол нь шинж тэмдэг өдөр ирэх тусам аажмаар буурч байх ёстой. Агт араа яагаад саатдаг, хэзээ авхуулах шаардлагатай талаар агт арааны тухай нийтлэлд дэлгэрэнгүй бичсэн.

1. Эхний өдөр

   Шүлсэнд бага зэрэг цус холилдох, мэдээ алдуулалт гарахад өвдөлт мэдрэгдэх нь хэвийн.

   Анхаарах: самбай, хүйтэн жин, амралт, бүлээн шингэн хоол.

2. 2–3 дахь өдөр

   Хаван, эрүү хөших мэдрэмж ихэвчлэн хамгийн их байдаг. Хацар бага зэрэг хөхөрч болно.

   Анхаарах: 24 цагийн дараагаас бүлээн давстай усаар зөөлөн зайлж эхэлж болно.

3. 4–7 дахь өдөр

   Өвдөлт, хаван мэдэгдэхүйц буурч, амаа ангайхад аажмаар хялбар болдог.

   Анхаарах: өвдөлт буурахын оронд эрс нэмэгдвэл шүдний оромны үрэвслийн шинж байж болно.

4. 1–2 долоо хоног

   Буйлны шарх ихэнхдээ хаагдаж, оёдол уусах эсвэл эмчийн товлосон үзлэгээр авагддаг.

   Анхаарах: хэвийн хоолонд аажмаар шилжих боломжтой.

5. Хэдэн сар

   Нүхэн дэх яс бүрэн нөхөгдөхөд хэдэн сар шаардагддаг тул тухайн хэсэгт хоол орж үлдэх мэдрэмж хэсэг хугацаанд байж болно.

Агт араа авхуулсны дараа юу идэх вэ?

Эхний өдрүүдэд бүлээн, зөөлөн, зажлах шаардлага багатай хоол тохиромжтой. Хоолоо шүд авсан талын эсрэг талаар зажлах нь шархыг хамгаалдаг.

Эхний долоо хоногт зайлсхийх нь зүйтэй:

• Халуун хоол, ундаа нь эхний өдөр цус гоожихыг нэмэгдүүлдэг.
• Самар, наран цэцгийн үр, попкорн нүхэнд орж үлддэг.
• Ааруул, хатаасан мах, чипс зэрэг хатуу хүнс шархыг гэмтээж болно.
• Халуун ногоотой, исгэлэн хоол шархыг цочроодог.
• Согтууруулах ундаа цус алдалтыг нэмж, эмтэй харилцан нөлөөлдөг.
• Хийжүүлсэн, чихэрлэг ундаа эхний хоногуудад шархыг цочроож болзошгүй.

Шүдний оромны үрэвсэл (альвеолит) гэж юу вэ, түүнээс хэрхэн сэргийлэх вэ?

Шүдний оромны үрэвсэл буюу альвеолит (dry socket) нь шүд авсан нүхэн дэх цусны бөөм эрт ховхорч эсвэл зөв үүсээгүйгээс яс, мэдрэлийн төгсгөл ил гарах хүндрэл юм. Ихэвчлэн шүд авснаас хойш 2–4 хоногийн дараа илэрдэг. Доод эрүүний саатсан агт араа авхуулсны дараа болон тамхи татдаг хүмүүст илүү тохиолддог.

Шүдний оромны үрэвсэл үүссэн байж магадгүй гэж үзвэл гэртээ өөрөө эмчлэх гэж оролдолгүй эмчид үзүүлэх шаардлагатай. Эмч нүхийг цэвэрлэж, эмчилгээний боолт тавьснаар өвдөлт ихэвчлэн удалгүй намддаг.

Шүд авсны дараа амаа хэрхэн цэвэрлэх вэ?

• Мэс заслын өдрийн орой бусад шүдээ зөөлөн сойзоор угааж болно. Авсан нүхний орчмыг тойруулж угаах нь зүйтэй.
• 24 цагийн дараагаас нэг аяга бүлээн усанд хагас цайны халбага давс уусгаж, хоол бүрийн дараа зөөлөн зайлж болно.
• Зайлсан усаа нулимахын оронд толгойгоо бөхийлгөж, амнаас аяндаа гоожуулах нь бөөмийг хамгаалдаг.
• Эмч ам зайлах уусмал бичиж өгсөн бол зааврын дагуу хэрэглэх нь зүйтэй.

Хэзээ ажилдаа гарч, дасгал хийж болох вэ?

Ихэнх хүн маргааш нь хөнгөн ажилдаа эргэн ордог. Ерөнхий мэдээ алдуулалттай эсвэл төвөгтэй мэс засал хийлгэсэн бол 1–3 хоног амрах шаардлага гардаг.

Хүнд биеийн тамир, хүнд юм өргөх, халуун усанд орох, саун нь цусны даралтыг нэмж, цус гоожих шалтгаан болдог. Иймээс эдгээрийг эхний 2–3 хоногт хойшлуулах нь зүйтэй.

Тайвшруулах эм хэрэглэсэн бол дор хаяж 24 цаг, ерөнхий мэдээ алдуулалт хийлгэсэн бол 48 цаг машин жолоодохгүй байх нь аюулгүй.