Хомхой долоох хурдан эмчлэх арга
Хомхой (уруулын херпес) хурдан эдгээх, өвдөлтийг багасгах, дахин сэдрэх давтамжийг бууруулах практик аргууд. Вирусийн эсрэг эмчилгээ, лазер эмчилгээ, гэртээ эдгээх арга зэрэг урьдчилан сэргийлэх зөвлөгөөг нэг дороос мэдэх боломжтой.
Хомхой долоох гэж юу вэ?
Хомхой долоох (Herpes labialis) нь ихэвчлэн HSV-1 вирусээр үүсдэг бөгөөд уруул, амны эргэн тойронд хорсох → цэврүүтэх → шархлах → тав тогтох хэлбэрээр илэрдэг. Анх халдвар авсны дараа вирус мэдрэлийн зангилаанд “унтаа” байдлаар хадгалагдаж, дархлаа сулрах үед дахин идэвхжиж сэдэрдэг онцлогтой.
- Стресс, ядаргаа, нойр дутуу
- Ханиад томуу, халуурах
- Дархлаа сулрах
- Нарны хэт ягаан туяанд удаан байх
- Амны салст гэмтэх (хатуу, хурц хоол гэх мэт)
Хомхойг хамгийн хурдан намдаах түлхүүр нь анхны хорсох/загатнах мэдрэмж гармагц арга хэмжээ авах явдал юм. Цэврүү бүрэн гарсны дараа эдгэрэлт харьцангуй удааширдаг талтай.
Үе шат ба “алтан хугацаа”
Хомхойн явц ерөнхийдөө дараах 5 шаттай:
- 1) Продром үе: хорсох, загатнах, хатгуулах мэдрэмж
- 2) Цэврүүт үе: жижиг усархаг цэврүү үүсэх
- 3) Шархлах үе: цэврүү хагарч шарх болох
- 4) Хатах үе: тав тогтох
- 5) Эдгэрэх үе: арьс/салст нөхөн төлжих
Хомхой долоох хурдан эмчлэх 8 арга
1) Вирусийн эсрэг тос, эм (эхний сонголт)
Эмчийн заавраар acyclovir / valacyclovir зэрэг вирусийн эсрэг эмчилгээ хэрэглэснээр вирусийн үржлийг дарангуйлж, цэврүү томрох, шархлах хугацааг богиносгоход тусалдаг.
2) Өвдөлт намдаах & үрэвсэл дарах
- Хүйтэн жин: мөсийг алчуураар ороож 5–10 минут тавих (өдөрт хэд хэд давтаж болно)
- Түрхлэг түрхэх: өвдөлт намдаах үйлчилгээтэй бүтээгдэхүүн (эмч/эм зүйчийн зөвлөгөөгөөр)
- Амны арчилгаа: маш халуун, халуун ногоотой, хүчиллэг хоолоос түр хугацаанд зайлсхий
3) Ариун цэвэр сахих (халдвар тархахаас сэргийлнэ)
- Цэврүү/шархыг маажихгүй, хөндөхгүй
- Гараа тогтмол угаах
- Алчуур, аяга, халбага, уруулын будаг зэрэг хувийн хэрэглэлийг солилцохгүй
- Үнсэлт, ойрын хүрэлцэхээс түр хугацаанд зайлсхийх
4) Дархлаа дэмжих (дахин гарахаас сэргийлнэ)
Хомхой ихэвчлэн дархлаа сулрах үед сэдэрдэг. Дараах дадлууд дахин хомхой гарахыг багасгахад тусалдаг:
- 7–8 цагийн чанартай нойр
- Стресс бууруулах (алхах, амьсгалын дасгал, хэт их ачаалалгүй байх)
- Шингэн сайн уух, тогтмол хооллох
- Витамин/эрдэсийн дутагдлыг нөхөх (эмчийн зөвлөгөөгөөр)
5) Нарны хамгаалалт (уруулын SPF)
Нарны хэт ягаан туяа хомхойг сэдрээх хүчин зүйл болдог. Гадаа удаан байх үед SPF агуулсан уруулын хамгаалалт хэрэглэх нь үр дүнтэй.
6) Амны хөндийн шарх ариутгах дэмжлэг
Хэрэв амны салстад шархалж өвдөж байвал хоол, ундаа, амны арчилгааг зөөлөн байлгаж, цочроох хүчин зүйлсийг багасгах нь эдгэрэлтийг дэмжинэ.
7) Гэрийн дэмжих аргууд (зовиур багасгана)
- Зөгийн бал (тайвшруулах, хамгаалах үйлчилгээтэй байж болно)
- Алое вера гель (арьс тайвшруулна)
- Лемон бальм төрлийн бүтээгдэхүүн (арьсанд дэмжлэг үзүүлж болно)
8) Мэргэжлийн эмчилгээ сонгох (давтамжтай, хүчтэй үед)
Жилд олон удаа сэдэрдэг, өвдөлт хүчтэй, удаан эдгэрдэг бол мэргэжлийн эмчилгээ сонгох нь хамгийн үр дүнтэй. Түүний нэг нь лазер эмчилгээ юм.
Лазер эмчилгээ гэж юу вэ?
Лазер эмчилгээ гэдэг нь өвдөлт, үрэвсэл, шарх, зарим төрлийн эмгэгийг эмчлэхдээ хэвийн бус эдийг нарийн онилж, зүсэх, шарах, эмгэг эдийг устгах зорилгоор өндөр нарийвчлалтай гэрлийн туяаг ашиглан хийдэг эмчилгээ юм. Лазерын гэрэл нь эд эсийн нөхөн төлжилтийг түргэсгэж, эдгэрэлтийг хурдасгадаг тул мэс ажилбарын дараах зовиур бага, хурдан эдгэрдэг онцлогтой.
- Өвдөлтийг хурдан бууруулна
- Үрэвслийг намдаана
- Эд эсийн нөхөн төлжилтийг дэмжинэ
- Зарим тохиолдолд дахин сэдрэх давтамж буурах боломжтой
- Ихэнхдээ өвдөлтгүй, цус гарахгүй, хурдан процедуртай
- Жилд 4–5+ удаа сэдэрдэг
- Өвдөлт ихтэй, ажлын бүтээмжид нөлөөлдөг
- Эхний шатанд нь (хорсож эхлэх үед) хурдан арга хэрэгтэй
1–3 хоногийн алхамчилсан төлөвлөгөө
- Хорсож эхэлмэгц вирусийн эсрэг тос/эмээ (эмчийн заавраар) эхлүүл
- Мөсөөр 5–10 минут хүйтэн жин тавь
- Амны арчилгааг зөөлөн байлгаж, цочроох хоолоос зайлсхий
- Хурдан эдгээхийг хүсвэл мэргэжлийн лазер эмчилгээ (1–2 удаа) сонгох
- Ариун цэвэр: гараа угаах, хөндөхгүй байх
- Нарнаас хамгаал: SPF уруулын тос
- Нойр, шингэн, хоолоо тогтвортой байлгаж дархлаагаа дэмж
*Энэ төлөвлөгөө нь ерөнхий зөвлөгөө. Таны биеийн онцлог, хавсарсан өвчнөөс хамаарч эмчийн заавар чухал.
Лазер эмчилгээ vs Энгийн тос (Ерөнхий харьцуулалт)
| Үзүүлэлт | Энгийн вирусийн эсрэг тос/эм | Лазер эмчилгээ |
|---|---|---|
| Өвдөлт намдаах | Аажмаар буурна (эхлэх хугацаанаас хамаарна) | Ихэнх тохиолдолд өвдөлт хурдан багасах боломжтой |
| Эдгэрэлтийн хурд | Хугацааг богиносгоход тусална | Нөхөн төлжилтийг дэмжиж хурдлах боломжтой |
| Дахилт багасгах | Дэглэм + дархлаа дэмжвэл илүү үр дүнтэй | Давтамж буурахад тусална |
| Хэрэглэх орчин | Гэртээ хэрэглэх боломжтой | Эмнэлэг дээр хийгдэх процедур |
*Үр дүн нь хүндийн зэрэг, эхлүүлсэн цаг хугацаа, давтамж, дархлааны байдал зэргээс хамаарч өөр өөр байна.
Хэзээ эмчид хандах вэ?
- 10 хоногоос дээш эдгэхгүй байх
- Жилд 5-аас дээш удаа сэдрэх
- Өндөр халуурах, бие сульдах хүчтэй шинж дагалдах
- Дархлаа сул (архаг өвчин, эмчилгээний улмаас) бол
- Жирэмсэн эсвэл бага насны хүүхэд хүнд хэлбэрээр илэрсэн
Түгээмэл асуулт
Хомхой долоохыг хэд хоногт эдгээж болох вэ?
Хамгийн гол нь эмчилгээг хэдийд эхлүүлснээс хамаарна. Хорсож эхэлсэн эхний 24 цагт вирусийн эсрэг арга хэрэглэвэл эдгэрэлтийн хугацаа богиносох боломжтой. Давтамжтай эсвэл хүчтэй үед лазер эмчилгээ зэрэг мэргэжлийн аргаар өвдөлт, үрэвсэл хурдан буурч болно.
Хомхой долоох халдварладаг уу?
Тийм. Ялангуяа цэврүүт ба шархлах үед халдварлах эрсдэл өндөр. Тиймээс үнсэлтээс түр зайлсхийх, хувийн хэрэглэлийг солилцохгүй байх, гараа тогтмол угаах хэрэгтэй.
Лазер эмчилгээ өвддөг үү?
Ихэнх тохиолдолд өвдөлт бага эсвэл өвдөлтгүйгээр хийгддэг. Процедурын дараах зовиур ч бага байдаг. Гэхдээ хувь хүний мэдрэмж, шархны байрлал/хүндийн зэргээс хамаарч ялгаатай байж болно.
Гэрийн аргаар бүрэн эдгээж болох уу?
Гэрийн аргууд (хүйтэн жин, тайвшруулах тос, дэглэм) нь зовиурыг багасгаж, арьсыг тайвшруулахад тустай. Гэхдээ вирусийг бүрэн устгах үндсэн эмчилгээ биш. Давтамжтай сэдэрдэг бол эмчид хандаж вирусийн эсрэг эмчилгээ болон лазер эмчилгээ зэрэг шийдлийг ярилцах нь зөв.
Дахин сэдрэхээс яаж сэргийлэх вэ?
Нойр, стресс, хооллолт, нарны хамгаалалт, дархлаа дэмжих дэглэм хамгийн чухал. Давтамж өндөр бол эмчийн зөвлөгөөгөөр урьдчилан сэргийлэх төлөвлөгөө гаргуулж болно.
PRODENT ШҮДНИЙ ЭМНЭЛЭГ
ТЭГШ, ДҮҮРЭН, ЭРҮҮЛ инээмсэглэлийг бид танд мэргэжлийн үйлчилгээгээрээ бэлэглэх болно.
Зөвлөгөө Мэдээлэл
Шүдний бэхжүүлэгч аппарат буюу ретейнерийн үүрэг
Шүдний бэхжүүлэгч аппарат буюу ретейнерийн үүрэг: Шүдний гажиг заслын эмчилгээ (брекет, зөөлөн гажиг засагч, инвизалайн…Имплант хийлгэсний дараа юуг анхаарах вэ?
Имплант хийлгэсний дараа юуг анхаарах вэ? Имплантын дараах өвдөлт, хавдар, хооллолт, амны хөндийн ариун цэвэр,…Шүдний аппарат хийлгэсний дараа юуг анхаарах хэрэгтэй вэ?
Шүдний аппаратыг хийлгэсний дараа юу анхаарах хэрэгтэй вэ?
